Wanneer gebruik je een aantal is
De uitdrukking een aantal is in het Nederlands grammaticaal enkelvoud. Dat betekent dat je in principe een enkelvoudige persoonsvorm gebruikt, dus is. Je kiest voor een aantal is als je de groep als geheel benadrukt en niet zozeer de losse onderdelen. De nadruk ligt dan op het geheel als één geheel, bijvoorbeeld bij een constatering, conclusie of samenvattende opmerking.
Een handige test is om een aantal te vervangen door een woord dat duidelijk enkelvoud is, zoals de groep. Als de zin dan logisch klinkt met een enkelvoudige persoonsvorm, zit je met een aantal is meestal goed. Zo kun je de twijfel in veel gevallen snel wegnemen zonder dat je eerst alle grammaticaregels hoeft op te zoeken.
Voorbeelden van een aantal is
Voorbeelden maken het verschil vaak duidelijker dan een lange uitleg. Kijk naar deze zinnen. In de zin een aantal is ziek gaat het duidelijk om de groep leerlingen die te ziek is om naar school te komen. Het gaat niet zozeer om de losse personen, maar om de constatering dat de groep als geheel kleiner is dan verwacht. Ook in de zin een aantal is al bekend met deze regel wordt de nadruk gelegd op het feit dat er een bepaalde groep bestaat die de regel al kent als geheel.
Wanneer gebruik je een aantal zijn
Toch zie je in het dagelijks taalgebruik heel vaak een aantal zijn. Dat is niet per se fout. In het moderne Nederlands wordt een aantal vaak opgevat als een soort meervoudig telwoord, een beetje zoals veel of enkele. De nadruk ligt dan niet op de groep als één geheel, maar juist op de afzonderlijke personen of dingen binnen die groep. Dan klinkt een aantal zijn vaak natuurlijker.
Een goede denkhulp is om een aantal te vervangen door veel of enkele. Als de zin dan logischer of natuurlijker klinkt met een meervoudige persoonsvorm, heb je meestal een sterke aanwijzing dat een aantal zijn goed past bij wat jij wilt uitdrukken in je tekst.
Voorbeelden van een aantal zijn
In de zin een aantal zijn ziek hoor je als lezer meteen de focus op de afzonderlijke personen die ziek zijn. Het gaat dan echt om meerdere individuen en niet zozeer om de groep als abstract geheel. Hetzelfde gebeurt in de zin een aantal zijn zich nog niet bewust van deze fout. Je ziet als het ware verschillende mensen voor je, allemaal met hun eigen onbewuste fout, en niet één compacte groep met een gezamenlijke eigenschap.
Hoe maak je zelf bewust de juiste keuze
Veel schrijvers twijfelen omdat beide varianten in veel situaties mogelijk zijn. De kunst is daarom niet zozeer om rigide een vaste regel te volgen, maar om bewust te kiezen welke nuance jij als schrijver wilt leggen. Zie een aantal is als een keuze voor het geheel, en een aantal zijn als een keuze voor de onderdelen.
Praktische tip voor beter schrijven
Lees je zin hardop voor en let op wat je in gedachten ziet. Zie je een compacte groep als één geheel, kies dan eerder voor is. Zie je losse mensen of dingen, kies dan eerder voor zijn. Door zo bewust naar je eigen formuleringen te luisteren, ontwikkel je vanzelf gevoel voor welke vorm in welke context het beste werkt. Dat maakt je teksten natuurlijker, consistenter en prettiger leesbaar voor je lezers.
