Wat is het verschil tussen omdat en doordat
De woorden omdat en doordat lijken erg op elkaar, maar ze betekenen niet helemaal hetzelfde. Beide geven een reden aan, maar de manier waarop die reden bij de gebeurtenis past, verschilt. Als je het verschil goed begrijpt, worden je zinnen duidelijker en natuurlijker. Dat is belangrijk als je lezers niet wilt laten twijfelen over wat jij precies bedoelt.
Het karakter van omdat
Omdat gebruik je vooral als er een bewuste keuze, bedoeling of mening in het spel is. Er zit vaak een menselijk besluit achter de reden. Je ziet dan duidelijk dat iemand iets doet, denkt of wil. Denk aan zinnen als: hij vertrok vroeg, omdat hij de file wilde vermijden. De reden komt voort uit een doel of een willen. Omdat past ook goed bij uitleg van je eigen gedachten, bijvoorbeeld in blogs, columns en persoonlijke teksten. Je geeft dan zelf de reden die jij logisch vindt.
Het karakter van doordat
Doordat gebruik je meestal bij oorzaken waar geen bewuste keuze achter zit. Het gaat dan om situaties die vanzelf ontstaan, vaak door omstandigheden of gebeurtenissen buiten iemand om. Bijvoorbeeld: de weg was glad, doordat het de hele nacht had geregend. Niemand heeft ervoor gekozen dat het regende, het is gewoon gebeurd. Doordat voelt daardoor vaak wat feitelijker en afstandelijker. Je beschrijft een oorzaak en een gevolg, zonder dat er een bedoeling achter die oorzaak ligt.
Wanneer kies je voor omdat of doordat
In veel gevallen kun je zelf kiezen welk woord het beste past, maar er zijn handige vuistregels die je helpen. Door bewust te kiezen, voorkom je verwarring bij je lezer en houd je je tekst strak en helder. Vooral in zakelijke teksten, blogs en instructies is dat belangrijk.
Vuistregel voor bewust en onbewust
Vraag je bij elke zin af: is de oorzaak een bewuste keuze of niet. Als er iemand is die iets wil, besluit of bewust doet, ligt omdat het meest voor de hand. Gaat het om iets dat gewoon gebeurt, zoals het weer, een storing of een lichamelijke reactie, dan is doordat vaak beter. Vergelijk: zij lachte, omdat hij een grap maakte met: zij werd rood, doordat ze zich schaamde. In de eerste zin gaat het om een actie van iemand, in de tweede om een reactie die vanzelf ontstaat.
Wanneer het verschil echt belangrijk is
In sommige zinnen kan de keuze tussen omdat en doordat de betekenis veranderen. Schrijf je hij zakte, omdat hij niet leerde, dan klinkt het alsof je zijn falen koppelt aan zijn eigen gedrag. Kies je voor hij zakte, doordat hij niet leerde, dan leg je de nadruk meer op het gevolg van een feitelijke situatie. In verhalende teksten, blogs en artikelen helpt zo een nuance om eerlijk en precies over mensen te schrijven. Kijk daarom altijd even bewust naar je werkwoord: gaat het om willen of kiezen, of om iets dat gewoon gebeurt. Zo kies je vanzelf het juiste voegwoord.
