Weinig woorden gaan zo vaak fout als dit. Je typt snel een berichtje over een 'orgineel' cadeau of een 'orgineel' idee, en het ziet er in één oogopslag prima uit. Toch is dat niet de juiste spelling. Volgens de Taalunie is 'origineel' de enige correcte vorm. De variant 'orgineel', zonder de tweede i, staat in geen enkel woordenboek. Hieronder lees je waarom die extra i er echt hoort te staan en hoe je de fout voortaan vermijdt.
Origineel is de enige juiste vorm
Het bijvoeglijk naamwoord 'origineel' betekent oorspronkelijk, echt of vindingrijk. Denk aan een origineel schilderij, een origineel plan of een origineel document. In al die gevallen schrijf je o-r-i-g-i-n-e-e-l, met een i na de r én een i na de g. De vorm 'orgineel' ontstaat doordat we het woord vaak snel uitspreken en die eerste i als het ware inslikken. In spreektaal hoor je het verschil amper, maar op papier is alleen 'origineel' goed.
Waar komt het woord vandaan?
'Origineel' komt van het Latijnse 'origo', dat oorsprong of begin betekent. Datzelfde woorddeel zie je terug in 'origine' en in het Engelse 'original' en 'origin'. Als je die verwantschap in je achterhoofd houdt, snap je meteen waarom de i na de eerste lettergreep niet mag verdwijnen: hij hoort bij de stam 'ori-'. Ook het zelfstandig naamwoord 'het origineel', bijvoorbeeld tegenover een kopie, volgt precies dezelfde spelling.
Een simpel ezelsbruggetje
Wil je het nooit meer fout doen? Denk aan het losse woord 'origine' of aan het Engelse 'original'. Beide beginnen met 'ori-', met die i duidelijk hoorbaar. Spreek het woord in gedachten even langzaam uit als 'o-ri-gi-neel' en je hoort vanzelf dat er twee i's in zitten. Zo betrap je jezelf voordat je de tekst verstuurt.
Verwante vormen
De regel geldt ook voor de familie van dit woord. Je schrijft 'origineel', 'origineler' en 'origineelst', en het bijwoord 'origineel' op dezelfde manier. Het zelfstandig naamwoord 'originaliteit' houdt eveneens die i na de r. In geen van deze vormen verdwijnt de i, dus als je twijfelt, kun je terugvallen op één vaste regel: de stam is altijd 'origin-'.
Kort samengevat: 'origineel' is correct en 'orgineel' is een veelgemaakte tikfout. Onthoud de link met 'origine' en 'original', spreek het woord in je hoofd rustig uit, en je zet die tweede i voortaan automatisch op de juiste plek.
